Đọc nhanh hay đọc sâu: chọn sai cách là mất cả hai

Có hai trường phái đối lập trong cộng đồng đọc: một bên nói phải đọc 50 cuốn một năm, bên kia nói đọc chậm mới là đọc. Cả hai đều đúng, và cả hai đều sai, vì chúng nói về hai loại sách khác nhau.

Phân loại trước khi chọn cách đọc

Chia sách thành ba nhóm: nhóm tiêu hoá (sách kỹ năng, du ký, tản văn — đọc nhanh được), nhóm trải nghiệm (tiểu thuyết, hồi ký — đọc theo nhịp cảm xúc), và nhóm cần gặm (triết, lịch sử, kinh điển — đọc chậm, ghi chú). Đọc nhanh một cuốn triết là lãng phí; đọc chậm một cuốn du ký là tự tra tấn.

Đọc nhanh đúng cách

Đọc nhanh không phải lướt mắt. Ba bước: đọc mục lục và chương kết trước (10 phút), đọc tiêu đề và câu đầu mỗi đoạn (30 phút), rồi quay lại 2–3 chương thực sự cần. Cách này cho bạn 80% nội dung trong 40% thời gian — và quan trọng hơn, cho bạn biết cuốn nào không cần đọc tiếp.

Đọc sâu đúng cách

Đọc sâu cần ba điều kiện: một cuốn giấy, một cây bút, và một khoảng thời gian không bị ngắt. Ghi chú không phải chép lại câu hay, mà là viết lại bằng lời mình sau mỗi chương: một câu tóm tắt, một câu phản biện. Cuốn sách nào bạn viết được 20 câu như thế là cuốn đã thực sự đi vào đầu.

Sai lầm phổ biến nhất

Dùng số lượng để đo chất lượng. “Năm nay tôi đọc 60 cuốn” là một con số vô nghĩa nếu 55 cuốn không để lại gì. Ngược lại, đọc 6 cuốn và viết 6 bài ghi chú thì thay đổi cách nghĩ thật.

Cách tôi đang làm

Một cuốn “gặm” mỗi tháng (đọc chậm, ghi chú), hai cuốn “trải nghiệm” mỗi tháng (đọc theo nhịp, không ghi chú), và bao nhiêu cuốn “tiêu hoá” cũng được (đọc nhanh, lấy ý). Tổng cộng 3–4 cuốn một tháng, không áp lực con số.

Câu hỏi thường gặp

Đọc nhanh có làm mất khả năng đọc sâu?

Chỉ khi bạn đọc nhanh mọi thứ. Nếu vẫn giữ một cuốn đọc chậm mỗi tháng thì hai kỹ năng không xung đột.

Bao nhiêu cuốn một năm là hợp lý?

12–24 cuốn với người đi làm là mức bền vững; quan trọng hơn là số cuốn bạn còn nhớ sau một năm.

Có nên đọc lại sách cũ?

Nên, và thường lần hai cho nhiều hơn lần một vì bạn đã có khung để hiểu.