Nhạc Phi Diễn Nghĩa

Truyện Nhạc Phi Diễn Nghĩa thuộc loại Lịch sử, Quân sự, được chép và lưu hành vào đời nhà Thanh, nhưng nội dung truyện lại xảy ra ở đời nhà Tống, cách đây hơn nửa thế kỷ. Đó là thời kỳ suy vong của dân tộc Hán. Bộ truyện Nhạc Phi Diễn Nghĩa nhằm đề cao lòng yêu nước của người dân Trung Hoa, đồng thời cũng bóc trần bộ mặt thật của các triều đại phong kiến thối nát, ươn hèn. Cũng như nhiều bộ sử Trung Quốc lúc ấy, Nhạc Phi Diễn Nghĩa cũng có nhiều yếu tố thần thoại, mê tính được lưu truyền, người đời sau sưu tập, tu chỉnh thành bộ truyện mạch lạc. Tuy nhiên, điều đó không làm mất đi giá trị nhân văn của tác phẩm, mà càng làm cho ta thấy rõ chế độ khắc nghiệt của triều đại phong kiến Trung Quốc, cố tình bưng bít sự thật, trấn áp tiếng nói chân chính của nhân dân. Để lên án những ông vua tham tàn, bất công thời đó, tất nhiên tác giả phải dùng các yếu tố thần thoại để che mắt vua quan, và cũng để dễ dàng châm biếm, đả kích bọn chúng. Nhạc Phi Diễn Nghĩa truyền được chép và lưu hành vào cuối đời Mãn Thanh đã gián tiếp lên án triều đình đương thời. Tuy cách xa nhau hơn nửa thế kỷ, nhưng hai triều đại Tống - Mãn này có những nét tương đồng. Lấy chuyện xưa để nói chuyện nay, truyện đã gửi một thông điệp yêu nước tới nhân dân Trung Quốc lúc đó. Nhạc Phi Diễn Nghĩa đã phần nào làm thỏa mãn lòng yêu nước chân chính của nhân dân, nên nó vẫn là một bộ truyện có giá trị.