Chương 39: Lửa cháy phía đông thành

Ánh sáng Nửa đêm rơi xuống quán trọ ven quan đạo theo cách rất khó chịu: nó không chiếu sáng chỗ cần nhìn, chỉ hắt vào những khe hở rèm vải rách, làm chúng giống như những vết nứt trên da người. Vô Danh kéo cao cổ áo, bước qua vũng nước mưa phùn, và nghe tiếng bước chân mình vang lên quá to so với một nơi thế này. Phong thư niêm sáp đỏ, con dấu đã bị cạo.

Vô Danh ngồi rất lâu trên bậc thềm, không làm gì. Trong đầu anh, thanh kiếm gãy hiện lên như một tấm ảnh bị ngâm nước: đường nét vẫn còn, nhưng màu đã trôi hết. Anh biết mình đang trì hoãn. Có những việc, càng hiểu rõ mình phải làm, người ta càng tìm cách đến muộn với nó — như thể thời gian có thể thương lượng được, như thể một cánh cửa đóng lại rồi sẽ tự mở ra nếu mình đứng đủ lâu trước nó.

Lão Trần rót trà ra hai chiếc chén, đẩy một chiếc về phía Vô Danh. Động tác chậm, chính xác, như đã làm hàng nghìn lần.

— Người ta nói cậu sắp đi, — bà nói.

— Cháu chưa quyết.

— Chưa quyết là sẽ đi. — Bà nhấc chén lên, không uống. — Ở đây ai cũng biết điều đó. Người ở lại chỉ có một việc: chờ xem ai sẽ là người tiếp theo rời đi, và rời đi theo cách nào.

Vô Danh không trả lời. Anh nhìn những lá trà lắng dần xuống đáy chén và nghĩ tới thanh kiếm gãy — thứ mà anh vẫn luôn coi là của riêng mình, nhưng có lẽ cả làng này đã sống với nó từ lâu trước anh.

Vô Danh cúi xuống, không chạm vào gì. Trên mặt rèm vải rách có một vệt bụi bị xóa đi, rộng chừng hai bàn tay, chạy chéo từ mép trong ra phía cửa. Không phải dấu chân. Không phải vết kéo. Nó giống như có ai đó đã quỳ xuống đây, chống tay, và trượt đi một đoạn. Anh đo bằng đốt ngón tay: bốn mươi phân. Đủ xa để một người ngã, đủ gần để một người tự mình đứng dậy. Dải lụa đỏ buộc ở lan can, thắt kiểu của người Giang Nam.

Vô Danh ngồi xuống, đặt hai tay lên đầu gối, và để ký ức tự mở ra. Đó là Nửa đêm của nhiều năm trước, khi thanh kiếm gãy còn là một câu chuyện người lớn kể cho trẻ con nghe, chứ không phải một thứ có thể xảy ra thật. Anh nhớ giọng người kể, nhớ cách họ dừng lại giữa câu như để đợi ai đó phản đối, và nhớ rằng không ai phản đối. Cả làng đã đồng ý với một điều gì đó từ rất lâu, và cái đồng ý ấy giờ vẫn còn nguyên, chỉ có người đồng ý là đã chết hoặc đã đi.

Vô Danh đạp xe qua cánh đồng, và gió mưa phùn đẩy sau lưng như một bàn tay. Anh đi qua những thửa ruộng đã gặt, qua một cái giếng không còn nắp, qua một ngôi miếu nhỏ có người vừa thắp hương xong — tro còn ấm. Không có gì đáng chú ý. Nhưng khi đến rừng trúc sau núi, anh nhận ra mình đã nhớ rõ từng chi tiết trên đường, theo cách người ta chỉ nhớ những gì mình đang cố tránh nghĩ tới. Có những chi tiết nhỏ như thế, và chúng luôn đúng chỗ nhất vào lúc không ai muốn.

Cuộc nói chuyện bắt đầu bằng một câu hỏi lịch sự và kết thúc bằng một câu hỏi không ai muốn trả lời.

— Cô có biết ai đã ở quán trọ ven quan đạo đêm đó không?

Tần cô nương nhìn anh rất lâu. — Tôi biết ai đã không ở đó.

— Nghĩa là sao?

— Nghĩa là tôi biết chắc một người không có mặt, vì người đó ở nhà tôi, ăn cơm với tôi, và ngủ lại vì trời mưa. — Bà ta ngừng lại. — Nhưng nếu tôi nói tên người đó, thì cậu sẽ hỏi vì sao người đó ngủ lại nhà tôi. Và tôi không muốn trả lời câu đó. Cậu hiểu chứ? Đôi khi người ta giấu một chuyện nhỏ để khỏi phải kể một chuyện lớn. Bên ngoài, trời đã đổi màu mà không ai trong phòng nhận ra.

Điện thoại rung. Số lạ. Vô Danh nghe máy, và ở đầu dây bên kia có tiếng thở đều, không nói gì, kéo dài đúng bảy giây rồi tắt. Anh gọi lại — không liên lạc được. Anh nhìn màn hình thêm một lúc, rồi nhận ra điều quan trọng không phải là cuộc gọi, mà là việc người gọi biết lúc nào anh đang ở một mình. Anh bước ra cửa, nhìn xuống đường, và thấy một chiếc xe vừa rời đi, đèn hậu còn đỏ ở cuối ngõ. Cả hai người đều im, và sự im lặng ấy dài hơn mọi câu trả lời.

Có ba người có thể là hung thủ, và Vô Danh biết mình chỉ có thể theo một người. Anh chọn người ít khả nghi nhất — không phải vì trực giác, mà vì người đó là người duy nhất không cố gắng tỏ ra vô tội. Anh đã thấy quá nhiều người vô tội diễn quá giỏi, và anh bắt đầu tin rằng ở nơi này, sự vụng về là dấu hiệu đáng tin hơn lời khai hoàn hảo. Anh xé tờ giấy ghi ba cái tên, giữ lại một, và đốt hai mảnh còn lại trong bếp.

Khi Vô Danh rời đi, trời đã về chiều và quán trọ ven quan đạo đang chuẩn bị cho một đêm khác. Người ta bắt đầu bật đèn, tiếng nồi chảo từ mấy căn bếp vọng ra, và một đứa trẻ chạy qua sân gọi mẹ. Mọi thứ bình thường đến mức anh phải đứng lại một lúc để nhắc mình rằng không có gì bình thường cả. Anh nhìn lại lần cuối, ghi vào trí nhớ hình ảnh ấy — vì anh biết, sau hôm nay, mình sẽ không còn nhìn quán trọ ven quan đạo theo cách này nữa. Trên bàn có bốn chén nhưng chỉ rót ba.

Có một sự thật mà Vô Danh học được từ nghề của mình: người ta không giấu những gì họ xấu hổ. Họ giấu những gì họ sợ mất. thanh kiếm gãy cũng vậy. Nó tồn tại không phải vì ai đó muốn che đậy, mà vì ai đó tin rằng nếu nó được nói ra, thứ duy nhất còn lại của họ sẽ biến mất. Anh nhìn chiếc mặt nạ da trong tay và tự hỏi: nếu mình nói ra, mình sẽ mất gì? Câu trả lời đến nhanh hơn anh muốn. Phong thư niêm sáp đỏ, con dấu đã bị cạo.

Có những nơi không chịu im. quán trọ ven quan đạo là một nơi như thế. Nửa đêm, dù trời chỉ mưa phùn, tiếng mưa trên mái lá vẫn đều đặn vọng lên từ rèm vải rách, như thể bên trong có một cỗ máy không ai tắt được. Vô Danh đứng cách cửa ba bước, đếm đến mười, rồi mới đẩy cánh cửa ấy ra. Dải lụa đỏ buộc ở lan can, thắt kiểu của người Giang Nam.

Vết thương ở chén rượu còn một nửa, mặt rượu phẳng lì đã lên da non, nhưng mỗi khi trời trở mưa phùn nó lại nhức theo một nhịp riêng, như một thứ đồng hồ cũ. Vô Danh đặt ngón tay lên đó, cảm nhận hơi nóng dưới lớp vải, và nghĩ tới người đã gây ra nó. Cơn giận không còn nữa — chỉ còn một khoảng trống lạnh, kiểu khoảng trống mà người ta phải lấp bằng công việc, bằng cà phê, bằng bất cứ thứ gì có thể cầm nắm được.

Cuộc nói chuyện diễn ra trong bếp, dưới ánh đèn vàng đục. lão Trần vừa nói vừa làm một việc gì đó với tay — lau bàn, xếp bát, đậy nồi — như thể lời nói chỉ là thứ phụ, còn đôi tay mới là thứ đang thật sự kể chuyện.

— Hồi đó khác, — bà nói. — Hồi đó người ta còn tin nhau vì không có lựa chọn nào khác. Bây giờ thì khác. Bây giờ ai cũng có điện thoại, ai cũng có thể gọi cho ai đó ở tận thành phố, và thế là chẳng ai cần tin ai nữa.

— Cô đang nói về thanh kiếm gãy?

Đôi tay bà dừng lại giữa không trung. — Tôi đang nói về tất cả mọi thứ, — bà nói. — Nhưng nếu cậu muốn nghe về thanh kiếm gãy, thì cậu phải ngồi xuống. Câu chuyện đó dài hơn cậu tưởng.

Điều làm Vô Danh khó chịu không phải là những gì có trong phòng, mà là những gì đã được lấy đi. Không có ảnh. Không có giấy tờ. Không có bất cứ thứ gì ghi lại một cái tên. Một người sống ở đây nhiều năm, và khi chết đi, căn phòng không còn một dấu vết nào cho thấy họ từng có quan hệ với ai. Anh mở ngăn kéo cuối cùng, thấy một lớp bụi phẳng lì, và hiểu ra: có người đã dọn dẹp rất kỹ, nhưng dọn dẹp vào lúc bụi đã kịp lắng. Thanh kiếm gãy ngang mũi, vết gãy cũ. Có người đã dọn dẹp rất kỹ, nhưng dọn dẹp cũng để lại dấu vết.

Điều Vô Danh không nói ra, kể cả với chính mình, là anh sợ mình đã hiểu sai từ đầu. Không phải hiểu sai sự việc — sự việc thì rõ. Anh sợ mình hiểu sai người. Một người có thể sống bốn mươi năm bên cạnh một bí mật mà không hề hé một chữ, nếu như người đó tin rằng im lặng là cách thương yêu. Anh đã gặp kiểu thương yêu ấy vài lần trong đời, và lần nào nó cũng để lại một vết sẹo khó giải thích hơn là một vết thương.

Vô Danh mở cuốn sổ của người đã chết, trang cuối cùng. Ở đó có một danh sách mười hai cái tên, gạch chéo mười một. Cái tên cuối cùng không bị gạch, và bên cạnh nó là một ngày — ngày mai. Anh nhìn chữ ấy, rồi nhìn ra cửa sổ, nơi trời đang sáng dần, và hiểu rằng mình không còn thời gian để làm việc đó một cách chậm rãi nữa. Đây là lần thứ hai trong ngày anh nghe cùng một câu, ở hai nơi khác nhau.